DẤU HIỆU NHẬN BIẾT VÀ CÁCH ĐIỀU TRỊ BÀN CHÂN BẸT Ở TRẺ NHỎ

Bàn chân bẹt là tình trạng vòm dọc phía trong của bàn chân thấp hoặc không rõ khi trẻ đứng chịu lực. Đây là đặc điểm khá phổ biến ở trẻ nhỏ, nhất là trong những năm đầu đời khi hệ thống xương, cơ và dây chằng chưa phát triển hoàn thiện. Vì vậy, lòng bàn chân phẳng không đồng nghĩa với việc trẻ chắc chắn mắc bệnh. Việc đánh giá cần dựa trên hình thái bàn chân kết hợp với khả năng vận động, dáng đi, độ linh hoạt và các triệu chứng đi kèm.

Bàn chân bẹt ở trẻ nhỏ là gì?

Vòm bàn chân giúp phân bổ trọng lượng cơ thể, hấp thụ lực và hỗ trợ giữ thăng bằng trong quá trình đi lại, chạy nhảy. Ở trẻ sơ sinh và trẻ mới biết đi, vòm thường chưa biểu hiện rõ. Khi trẻ lớn lên, cấu trúc xương cùng hệ thống cơ và dây chằng tiếp tục trưởng thành, vòm bàn chân có thể dần hình thành.

Một số trẻ có bàn chân bẹt mềm, nghĩa là vòm giảm khi đứng nhưng có thể xuất hiện khi trẻ nhón gót hoặc khi bàn chân không chịu lực. Nếu trẻ không đau và vẫn vận động bình thường, tình trạng này thường chỉ cần theo dõi. Ngược lại, bàn chân kém linh hoạt, đau hoặc gây hạn chế vận động cần được kiểm tra để xác định nguyên nhân.

Nguyên nhân gây bàn chân bẹt

Bàn chân bẹt có thể liên quan đến quá trình phát triển tự nhiên của trẻ, đặc điểm gia đình hoặc tình trạng dây chằng tương đối lỏng lẻo. Ở một số trẻ, mô liên kết mềm và độ linh hoạt khớp cao có thể khiến vòm bàn chân biểu hiện muộn hơn.

Yếu tố di truyền cũng có thể ảnh hưởng đến hình thái bàn chân. Ngoài ra, những bất thường về cấu trúc xương, cơ, gân hoặc dây chằng có thể khiến vòm bàn chân phát triển không như mong đợi. Một số trường hợp mắc phải có thể liên quan đến chấn thương hoặc các vấn đề cơ xương khớp.

Do nguyên nhân rất đa dạng, cha mẹ không nên quy kết bàn chân bẹt chỉ do trẻ đi chân trần, đi dép đế phẳng hoặc một thói quen sinh hoạt cụ thể.

Bàn chân bẹt có ảnh hưởng đến trẻ không?

Phần lớn trẻ có bàn chân bẹt không gặp biến chứng đáng kể. Tuy nhiên, khi bàn chân bẹt đi kèm rối loạn chức năng, trẻ có thể nhanh mỏi, đau bàn chân, gót chân, cổ chân hoặc cẳng chân sau khi vận động.

Sự thay đổi cách bàn chân chịu lực cũng có thể ảnh hưởng đến chuyển động của cổ chân và các khớp phía trên. Một số trẻ có thể gặp khó khăn khi chạy, nhảy, giữ thăng bằng hoặc xuất hiện dáng đi không ổn định.

Tuy nhiên, không nên mặc định bàn chân bẹt sẽ dẫn đến thoái hóa khớp, cong vẹo cột sống hay các bệnh lý nghiêm trọng khác. Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào cấu trúc bàn chân, độ linh hoạt, mức độ triệu chứng và khả năng vận động của từng trẻ.

Cách kiểm tra bàn chân tại nhà

Cha mẹ có thể cho trẻ đứng chân trần trên nền phẳng để quan sát độ rõ của vòm bàn chân. Nếu phần lớn lòng bàn chân tiếp xúc với sàn, đặc biệt khi vòm phía trong gần như không thấy, cha mẹ có thể tiếp tục theo dõi. Quan sát từ phía sau cũng giúp nhận biết gót chân có lệch trục rõ hay không.

Một phương pháp đơn giản khác là làm ướt lòng bàn chân rồi cho trẻ bước lên giấy trắng hoặc bề mặt phù hợp. Dấu chân gần như đầy đủ có thể gợi ý vòm thấp, trong khi phần giữa dấu chân có khoảng lõm cho thấy vòm vẫn hiện diện.

Các cách trên chỉ mang tính tham khảo và không thể thay thế khám chuyên môn. Ở trẻ nhỏ, dấu chân phẳng vẫn có thể là biểu hiện sinh lý bình thường.

Khi nào trẻ cần điều trị?

Nếu trẻ không đau, bàn chân linh hoạt và vẫn chạy nhảy, vui chơi bình thường, bác sĩ có thể khuyến nghị theo dõi thay vì can thiệp. Cha mẹ nên quan sát sự thay đổi của dáng đi và khả năng vận động theo thời gian.

Trường hợp trẻ đau chân tái diễn, nhanh mỏi, thường xuyên té ngã, đi không vững, khó chạy nhảy hoặc có dáng đi bất thường nên được đánh giá. Tùy từng trường hợp, phương pháp bảo tồn có thể bao gồm bài tập tăng cường cơ bàn chân và cổ chân, vật lý trị liệu, điều chỉnh hoạt động hoặc sử dụng dụng cụ chỉnh hình khi có chỉ định.

Phẫu thuật không phải lựa chọn thường quy. Phương pháp này chỉ được cân nhắc ở những trường hợp đặc biệt như bàn chân bẹt cứng, có bất thường cấu trúc rõ rệt hoặc triệu chứng đáng kể kéo dài dù đã điều trị bảo tồn phù hợp.

Nhìn chung, bàn chân bẹt ở trẻ nhỏ cần được đánh giá dựa trên cả hình dạng và chức năng. Phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường, tránh tự điều trị và thăm khám khi trẻ có triệu chứng sẽ giúp lựa chọn hướng can thiệp phù hợp, đồng thời hỗ trợ trẻ duy trì khả năng vận động khỏe mạnh trong quá trình phát triển.

Ngoài ra, phụ huynh có thể tham khảo thêm dòng Giày chân bẹt XiXa tại Xixa.vn để tìm hiểu những sản phẩm phù hợp với nhu cầu của trẻ.
Các mẫu giày được chú trọng về độ êm ái, sự vừa vặn và tính thuận tiện trong quá trình sử dụng hằng ngày.
Tùy vào độ tuổi, đặc điểm bàn chân và thói quen vận động, bố mẹ có thể cân nhắc kiểu dáng thích hợp cho bé.
Việc sử dụng sản phẩm phù hợp sẽ giúp trẻ cảm thấy thoải mái hơn khi đi lại và vui chơi.
Thông tin chi tiết về các mẫu giày có thể được xem trực tiếp tại https://xixa.vn/.
Website cũng cung cấp đa dạng kiểu dáng, giúp việc tìm hiểu và so sánh trở nên dễ dàng hơn.