NGUYÊN NHÂN NÀO GÂY RA BÀN CHÂN BẸT? CÓ PHÒNG NGỪA ĐƯỢC KHÔNG?

Bàn chân bẹt là tình trạng vòm dọc phía trong lòng bàn chân thấp hoặc không biểu hiện rõ khi đứng chịu lực. Khi đó, phần lòng bàn chân tiếp xúc với mặt đất nhiều hơn bình thường. Vòm chân có vai trò phân bổ trọng lượng, hỗ trợ thăng bằng và góp phần hấp thụ lực trong quá trình đi bộ, chạy nhảy. Tuy nhiên, bàn chân phẳng không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với bệnh lý, đặc biệt ở trẻ nhỏ.

Trong những năm đầu đời, hệ thống xương, cơ, gân và dây chằng của trẻ vẫn đang hoàn thiện nên vòm chân có thể chưa rõ. Một số trẻ có bàn chân bẹt mềm dẻo nhưng không đau, dáng đi bình thường và vẫn vận động tốt. Chỉ khi tình trạng này đi kèm đau, cứng bàn chân, biến dạng hoặc ảnh hưởng đến chức năng vận động mới cần được đánh giá kỹ hơn.

Những nguyên nhân phổ biến gây bàn chân bẹt

Bàn chân bẹt có thể liên quan đến sự kết hợp của yếu tố di truyền, cấu trúc giải phẫu và quá trình phát triển. Một số người bẩm sinh có hình thái xương, độ mềm của dây chằng hoặc khả năng kiểm soát cơ khiến vòm chân thấp hơn. Nếu trong gia đình có người có đặc điểm vòm chân thấp, nguy cơ xuất hiện tình trạng tương tự có thể tăng lên.

Ở trẻ em, bàn chân bẹt mềm dẻo khá thường gặp và có thể là một phần của quá trình phát triển tự nhiên. Khi trẻ lớn, cơ và dây chằng khỏe hơn, vòm chân có thể dần trở nên rõ ràng. Vì vậy, cha mẹ không nên mặc định rằng mọi trường hợp bàn chân phẳng ở trẻ đều bắt nguồn từ một thói quen sinh hoạt cụ thể.

Bên cạnh đó, một số bất thường cấu trúc xương hoặc khớp có thể khiến vòm chân không phát triển bình thường. Những trường hợp bàn chân bẹt cứng, hạn chế vận động hoặc gây đau cần được thăm khám để tìm nguyên nhân thay vì chỉ theo dõi hình dáng bên ngoài.

Các yếu tố mắc phải có thể làm vòm chân suy yếu

Bàn chân bẹt cũng có thể hình thành hoặc trở nên rõ hơn sau chấn thương. Gãy xương, tổn thương dây chằng, gân hoặc các cấu trúc quanh cổ chân có thể làm thay đổi khả năng nâng đỡ vòm bàn chân.

Một số bệnh lý liên quan đến cơ, thần kinh, khớp hoặc mô liên kết cũng có thể ảnh hưởng đến chức năng của bàn chân. Ở người trưởng thành, sự suy yếu của các cấu trúc nâng đỡ vòm, đặc biệt gân chày sau, có thể khiến vòm chân hạ thấp dần.

Thừa cân và béo phì cũng là yếu tố cần lưu ý. Trọng lượng cơ thể lớn làm tăng tải trọng lên bàn chân, đặc biệt khi phải đứng hoặc di chuyển trong thời gian dài. Ở người vốn có cấu trúc vòm chân yếu, tình trạng quá tải kéo dài có thể khiến các triệu chứng như đau gan bàn chân, mỏi chân hoặc khó chịu khi vận động xuất hiện rõ hơn.

Bàn chân bẹt có phòng ngừa hoàn toàn được không?

Không thể phòng ngừa tuyệt đối tất cả trường hợp bàn chân bẹt. Những trường hợp liên quan đến di truyền, cấu trúc xương hoặc đặc điểm phát triển tự nhiên nằm ngoài khả năng kiểm soát của mỗi người. Mục tiêu phù hợp hơn là duy trì chức năng bàn chân tốt, hạn chế yếu tố làm tăng tải trọng và phát hiện sớm những bất thường.

Đối với trẻ, hoạt động thể chất phù hợp với độ tuổi giúp duy trì sức mạnh và khả năng phối hợp của các nhóm cơ bàn chân, cổ chân và cẳng chân. Cha mẹ không nên hạn chế trẻ vận động chỉ vì lo ngại bàn chân phẳng, nếu trẻ không có triệu chứng bất thường.

Giày dép cần lựa chọn như thế nào?

Giày dép nên có kích thước phù hợp, không gây chèn ép ngón chân và tạo cảm giác thoải mái khi trẻ di chuyển. Không nên sử dụng giày quá chật, quá rộng hoặc khiến bàn chân bị hạn chế vận động tự nhiên.

Các dụng cụ hỗ trợ vòm chân hoặc chỉnh hình không nên được sử dụng đại trà chỉ vì trẻ có bàn chân phẳng. Với những trường hợp có triệu chứng, bác sĩ có thể đánh giá và cân nhắc dụng cụ phù hợp nhằm giảm đau hoặc cải thiện cơ học bàn chân.

Kiểm soát cân nặng và theo dõi dấu hiệu bất thường

Duy trì cân nặng hợp lý là một trong những cách thiết thực để giảm áp lực lên bàn chân và các khớp chi dưới. Người có bệnh lý ảnh hưởng đến cơ, thần kinh hoặc khớp cũng cần kiểm soát tình trạng nền theo hướng dẫn chuyên môn.

Cha mẹ nên chú ý đến dáng đi, khả năng chạy nhảy và mức độ mỏi chân của trẻ. Nếu trẻ thường xuyên đau bàn chân hoặc cổ chân, nhanh mỏi khi vận động, khó chạy nhảy, bàn chân cứng, chỉ bẹt một bên hoặc dáng đi thay đổi rõ rệt, nên đưa trẻ đi khám.

Nhìn chung, bàn chân bẹt có nhiều nguyên nhân và không phải trường hợp nào cũng có thể phòng ngừa. Thay vì chỉ quan tâm đến hình dạng bàn chân, cần đánh giá cả khả năng vận động và triệu chứng. Duy trì vận động phù hợp, kiểm soát cân nặng, lựa chọn giày dép vừa vặn và kiểm tra khi xuất hiện dấu hiệu bất thường sẽ giúp bảo vệ chức năng bàn chân và hạn chế những ảnh hưởng không mong muốn trong quá trình phát triển.

Ngoài ra, phụ huynh có thể tham khảo thêm dòng giày cho bàn chân bẹt cho bé tại Xixa để tìm hiểu những sản phẩm phù hợp với nhu cầu của trẻ.
Các mẫu giày được chú trọng về độ êm ái, sự vừa vặn và tính thuận tiện trong quá trình sử dụng hằng ngày.
Tùy vào độ tuổi, đặc điểm bàn chân và thói quen vận động, bố mẹ có thể cân nhắc kiểu dáng thích hợp cho bé.
Việc sử dụng sản phẩm phù hợp sẽ giúp trẻ cảm thấy thoải mái hơn khi đi lại và vui chơi.
Thông tin chi tiết về các mẫu giày có thể được xem trực tiếp tại https://xixa.vn/.
Website cũng cung cấp đa dạng kiểu dáng, giúp việc tìm hiểu và so sánh trở nên dễ dàng hơn.
Nếu đang quan tâm đến các sản phẩm dành cho trẻ có bàn chân bẹt, XiXa là một nguồn thông tin mà bố mẹ có thể tham khảo thêm.
Từ đó, gia đình có thể chủ động cân nhắc sản phẩm phù hợp với nhu cầu và đặc điểm riêng của bé.