BÀN CHÂN BẸT Ở TRẺ: NGUYÊN NHÂN, DẤU HIỆU VÀ HƯỚNG ĐIỀU TRỊ PHÙ HỢP

Bàn chân bẹt ở trẻ là gì?

Bàn chân bẹt là tình trạng vòm dọc phía trong lòng bàn chân thấp hoặc khó nhận thấy khi trẻ đứng chịu trọng lượng. Thay vì tạo thành một khoảng lõm rõ ràng, phần giữa bàn chân có thể tiếp xúc nhiều với mặt sàn. Ở một số trẻ, gót chân có xu hướng nghiêng ra ngoài và bàn chân đổ vào trong khi đứng hoặc bước đi.

Đây là đặc điểm khá phổ biến trong những năm đầu đời. Trẻ sơ sinh thường chưa có vòm chân rõ vì xương, cơ, gân và dây chằng vẫn đang trong quá trình hoàn thiện. Khi lớn lên, cấu trúc bàn chân tiếp tục phát triển và vòm có thể dần hình thành. Do đó, cha mẹ không nên chỉ nhìn hình dáng lòng bàn chân để kết luận trẻ mắc bệnh lý.

Bàn chân bẹt thường được chia thành dạng linh hoạt và dạng cứng. Với dạng linh hoạt, vòm chân có thể xuất hiện khi trẻ ngồi, nằm hoặc nhấc chân khỏi mặt đất. Trong khi đó, bàn chân bẹt cứng không tạo được vòm ngay cả khi không chịu lực. Nếu dạng cứng gây đau hoặc hạn chế vận động, trẻ cần được kiểm tra để xác định nguyên nhân.

Dấu hiệu nhận biết bàn chân bẹt

Cha mẹ có thể quan sát bàn chân của trẻ khi đứng và đi chân trần. Nếu phần lớn lòng bàn chân áp sát sàn, khoảng lõm ở mặt trong rất nhỏ hoặc không rõ, đây có thể là biểu hiện của vòm chân thấp.

Ngoài hình dạng bàn chân, vị trí gót chân cũng đáng được chú ý. Khi nhìn trẻ từ phía sau, gót có thể nghiêng ra ngoài hoặc trục bàn chân không thẳng với cẳng chân. Một số trẻ còn có biểu hiện bàn chân đổ vào trong khi đứng hoặc di chuyển.

Những thay đổi về dáng đi cũng có thể cung cấp thêm thông tin. Trẻ có thể đi thiếu ổn định, thường xuyên vấp ngã, khó giữ thăng bằng hoặc nhanh mỏi khi chạy nhảy. Nếu xuất hiện đau ở lòng bàn chân, gót chân, cổ chân hay đầu gối sau khi vận động, cha mẹ nên theo dõi và cân nhắc đưa trẻ đi khám.

Đế giày mòn không đều, đặc biệt ở mặt trong, đôi khi phản ánh sự thay đổi trong cách trẻ tiếp đất. Tuy nhiên, dấu hiệu này không đủ để chẩn đoán bàn chân bẹt vì thói quen đi lại và nhiều yếu tố khác cũng có thể ảnh hưởng đến độ mòn.

Nguyên nhân khiến trẻ có bàn chân bẹt

Bàn chân bẹt có thể liên quan đến nhiều yếu tố. Đặc điểm cấu trúc bàn chân và tính chất mô liên kết có thể mang tính gia đình, khiến một số trẻ có vòm chân thấp hoặc dây chằng mềm hơn. Sức mạnh và khả năng kiểm soát của các cơ bàn chân, cổ chân cũng góp phần duy trì sự ổn định của vòm.

Thừa cân, béo phì có thể làm tăng tải trọng tác động lên bàn chân, từ đó khiến các cấu trúc nâng đỡ phải chịu áp lực lớn hơn. Ngoài ra, chấn thương ở bàn chân hoặc cổ chân cũng có khả năng làm thay đổi chức năng của vòm.

Một số trẻ có bàn chân bẹt liên quan đến bất thường xương, khớp hoặc các bệnh lý ảnh hưởng đến cơ và thần kinh. Những trường hợp này cần được xác định nguyên nhân cụ thể, nhất là khi bàn chân cứng, đau hoặc khả năng vận động bị hạn chế.

Điều trị bàn chân bẹt ở trẻ

Không phải trường hợp nào cũng cần điều trị. Nếu trẻ có bàn chân bẹt linh hoạt, không đau và vẫn vận động bình thường, bác sĩ có thể lựa chọn theo dõi thay vì can thiệp ngay.

Khi có triệu chứng, phương pháp xử lý sẽ được lựa chọn dựa trên nguyên nhân, độ tuổi và mức độ ảnh hưởng. Trẻ có thể được hướng dẫn các bài tập tăng cường cơ bàn chân, cổ chân và cẳng chân, kết hợp rèn luyện khả năng giữ thăng bằng và kiểm soát tư thế. Một số bài tập có thể tập trung vào kéo giãn vùng gót hoặc tăng khả năng kiểm soát vòm chân.

Trong những trường hợp phù hợp, dụng cụ chỉnh hình có thể được sử dụng để hỗ trợ phân bố lực và giảm khó chịu khi vận động. Dụng cụ này chủ yếu hỗ trợ chức năng, không đồng nghĩa với việc có thể tạo ra một vòm bàn chân vĩnh viễn ở mọi trẻ.

Phẫu thuật hiếm khi được lựa chọn đầu tiên. Phương pháp này chỉ được cân nhắc trong một số trường hợp đặc biệt khi biến dạng nghiêm trọng, đau kéo dài, ảnh hưởng đáng kể đến chức năng và không đáp ứng với điều trị bảo tồn.

Cha mẹ nên làm gì?

Khi nghi ngờ trẻ có bàn chân bẹt, cha mẹ không nên tự ý sử dụng dụng cụ chỉnh hình hoặc áp dụng các bài tập chưa được hướng dẫn. Việc thăm khám đặc biệt cần thiết nếu trẻ đau kéo dài, bàn chân cứng, biến dạng rõ, dáng đi bất thường hoặc giảm khả năng vận động.

Bên cạnh đó, nên khuyến khích trẻ vận động phù hợp với độ tuổi, duy trì cân nặng hợp lý và theo dõi sự thay đổi của bàn chân theo thời gian. Đánh giá dựa trên cả cấu trúc, triệu chứng và chức năng sẽ giúp phân biệt bàn chân bẹt sinh lý với tình trạng cần can thiệp, đồng thời hạn chế những phương pháp điều trị không cần thiết.

Ngoài ra, phụ huynh có thể tham khảo thêm dòng mua giày tốt tập đi để tránh bàn chân bẹt tại Xixa để tìm hiểu những sản phẩm phù hợp với nhu cầu của trẻ.
Các mẫu giày được chú trọng về độ êm ái, sự vừa vặn và tính thuận tiện trong quá trình sử dụng hằng ngày.
Tùy vào độ tuổi, đặc điểm bàn chân và thói quen vận động, bố mẹ có thể cân nhắc kiểu dáng thích hợp cho bé.
Việc sử dụng sản phẩm phù hợp sẽ giúp trẻ cảm thấy thoải mái hơn khi đi lại và vui chơi.
Website cũng cung cấp đa dạng kiểu dáng, giúp việc tìm hiểu và so sánh trở nên dễ dàng hơn.
Nếu đang quan tâm đến các sản phẩm dành cho trẻ có bàn chân bẹt, XiXa là một nguồn thông tin mà bố mẹ có thể tham khảo thêm.
Từ đó, gia đình có thể chủ động cân nhắc sản phẩm phù hợp với nhu cầu và đặc điểm riêng của bé.