BÀN CHÂN BẸT: NGUYÊN NHÂN, DẤU HIỆU, CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ

Bàn chân bẹt, còn được gọi là bàn chân phẳng, là tình trạng vòm dọc ở mặt trong bàn chân thấp hoặc bị xẹp khi đứng chịu trọng lượng. Khi đó, phần lòng bàn chân tiếp xúc với mặt đất nhiều hơn so với bàn chân có vòm bình thường. Vòm bàn chân có vai trò phân bổ trọng lượng, hỗ trợ thăng bằng và hấp thụ một phần lực tác động trong quá trình đi bộ, chạy hoặc vận động.

Bàn chân phẳng khá thường gặp ở trẻ nhỏ vì vòm chân chưa phát triển hoàn chỉnh. Khi trẻ lớn lên, cấu trúc xương, cơ và dây chằng tiếp tục phát triển, vòm bàn chân có thể dần rõ hơn. Vì vậy, không phải mọi trường hợp bàn chân bẹt ở trẻ đều là bất thường hoặc cần điều trị.

Nguyên nhân gây bàn chân bẹt

Bàn chân bẹt có thể xuất hiện do nhiều nguyên nhân và mức độ khác nhau. Yếu tố di truyền là một trong những nguyên nhân thường gặp, khi cấu trúc bàn chân hoặc độ linh hoạt của dây chằng được truyền từ gia đình.

Sự yếu hoặc mất cân bằng của các cơ và gân nâng đỡ vòm chân cũng có thể khiến vòm bàn chân suy giảm khả năng chịu lực. Đặc biệt ở người trưởng thành, rối loạn chức năng hoặc tổn thương gân chày sau có thể làm vòm bàn chân dần hạ thấp.

Ngoài ra, dây chằng quá lỏng lẻo cũng làm giảm độ ổn định của bàn chân. Một số tình trạng bẩm sinh hoặc bệnh lý ảnh hưởng đến mô liên kết có thể làm tăng khả năng xuất hiện bàn chân bẹt.

Chấn thương ở bàn chân hoặc cổ chân cũng có thể gây tổn thương xương, gân và dây chằng, từ đó làm thay đổi cấu trúc vòm. Tăng cân quá mức khiến bàn chân phải chịu tải lớn hơn và có thể góp phần làm vòm suy yếu. Một số bệnh lý như viêm khớp, đái tháo đường hoặc các rối loạn thần kinh cơ cũng có thể liên quan đến tình trạng này.

Dấu hiệu nhận biết bàn chân bẹt

Dấu hiệu dễ nhận thấy nhất là khi đứng, phần giữa lòng bàn chân hạ thấp và tiếp xúc với mặt đất nhiều hơn. Nhìn từ phía sau, gót chân có thể nghiêng ra ngoài hoặc bàn chân có xu hướng đổ vào trong.

Ở một số người, đầu gối cũng có thể hướng vào trong do sự thay đổi trục của chi dưới. Giày dép bị mòn lệch ở phía trong cũng có thể là dấu hiệu gợi ý sự phân bổ lực bất thường.

Không phải người có bàn chân bẹt đều xuất hiện triệu chứng. Khi có ảnh hưởng về chức năng, người bệnh có thể đau hoặc mỏi ở lòng bàn chân, cổ chân, đầu gối, đặc biệt sau khi đứng lâu, đi bộ hoặc vận động nhiều. Trẻ có thể nhanh mệt, thường xuyên vấp ngã hoặc không muốn tham gia các hoạt động chạy nhảy.

Chẩn đoán bàn chân bẹt

Việc xác định bàn chân bẹt không nên chỉ dựa vào hình dáng bên ngoài. Khi thăm khám, bác sĩ thường đánh giá tư thế đứng, dáng đi, khả năng vận động của cổ chân và bàn chân, độ linh hoạt của vòm chân cũng như sức mạnh của các cơ liên quan.

Có thể thực hiện kiểm tra dấu chân để nhận biết mức độ tiếp xúc của lòng bàn chân với mặt đất. Trong những trường hợp cần đánh giá sâu hơn, các phương tiện chẩn đoán hình ảnh như X-quang, siêu âm, CT hoặc MRI có thể được sử dụng tùy theo triệu chứng và nghi ngờ nguyên nhân.

Ở trẻ em, tuổi phát triển là yếu tố đặc biệt quan trọng. Bàn chân phẳng ở trẻ nhỏ có thể là đặc điểm sinh lý và cần được đánh giá dựa trên khả năng vận động cùng các triệu chứng đi kèm.

Điều trị bàn chân bẹt như thế nào?

Phương pháp điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ biến đổi của bàn chân và việc người bệnh có đau hoặc hạn chế vận động hay không. Nếu bàn chân bẹt không gây triệu chứng, nhiều trường hợp chỉ cần theo dõi và duy trì hoạt động thể chất phù hợp.

Khi có đau hoặc khó chịu, thay đổi thói quen vận động, kiểm soát cân nặng và lựa chọn giày dép vừa vặn, có khả năng nâng đỡ tốt có thể giúp giảm áp lực lên bàn chân. Các bài tập tăng cường cơ bàn chân, cẳng chân và cải thiện độ linh hoạt cũng có thể được áp dụng theo hướng dẫn chuyên môn.

Lót chỉnh hình hoặc dụng cụ hỗ trợ vòm chân có thể được cân nhắc nhằm cải thiện sự phân bổ lực và giảm triệu chứng ở những trường hợp phù hợp. Tuy nhiên, không phải ai có bàn chân bẹt cũng cần sử dụng dụng cụ chỉnh hình.

Phẫu thuật chỉ được xem xét trong một số trường hợp đặc biệt, chẳng hạn biến dạng nghiêm trọng, tổn thương cấu trúc hoặc đau kéo dài không đáp ứng với các phương pháp bảo tồn. Vì vậy, thay vì chỉ quan tâm đến việc lòng bàn chân có phẳng hay không, cần đánh giá toàn diện khả năng chịu lực, dáng đi, mức độ đau và chức năng vận động để lựa chọn hướng xử lý phù hợp.

Ngoài ra, phụ huynh có thể tham khảo thêm dòng giày chống bẹt chân tại Xixa để tìm hiểu những sản phẩm phù hợp với nhu cầu của trẻ.
Các mẫu giày được chú trọng về độ êm ái, sự vừa vặn và tính thuận tiện trong quá trình sử dụng hằng ngày.
Tùy vào độ tuổi, đặc điểm bàn chân và thói quen vận động, bố mẹ có thể cân nhắc kiểu dáng thích hợp cho bé.
Việc sử dụng sản phẩm phù hợp sẽ giúp trẻ cảm thấy thoải mái hơn khi đi lại và vui chơi.
Thông tin chi tiết về các mẫu giày có thể được xem trực tiếp tại https://xixa.vn/.
Website cũng cung cấp đa dạng kiểu dáng, giúp việc tìm hiểu và so sánh trở nên dễ dàng hơn.
Nếu đang quan tâm đến các sản phẩm dành cho trẻ có bàn chân bẹt, XiXa là một nguồn thông tin mà bố mẹ có thể tham khảo thêm.
Từ đó, gia đình có thể chủ động cân nhắc sản phẩm phù hợp với nhu cầu và đặc điểm riêng của bé.