TÁC HẠI CỦA BÀN CHÂN BẸT Ở TRẺ EM: NHẬN BIẾT SỚM ĐỂ BẢO VỆ HỆ CƠ XƯƠNG

Bàn chân bẹt ở trẻ có thực sự gây hại?

Bàn chân bẹt là tình trạng vòm dọc phía trong bàn chân thấp hoặc gần như không nhìn thấy khi trẻ đứng chịu lực. Ở những năm đầu đời, bàn chân phẳng có thể là đặc điểm sinh lý do vòm chân chưa phát triển hoàn chỉnh. Vì vậy, cha mẹ không nên mặc định mọi trường hợp bàn chân bẹt đều là bệnh lý hoặc đều cần điều trị.

Tuy nhiên, khi bàn chân bẹt đi kèm đau, mỏi, dáng đi bất thường, khó giữ thăng bằng hoặc hạn chế vận động, tình trạng này cần được đánh giá kỹ. Những thay đổi về cơ học bàn chân có thể ảnh hưởng đến cách cơ thể phân bổ lực trong quá trình đứng, đi và chạy. Khi đó, cổ chân, đầu gối, hông và các nhóm cơ liên quan có thể phải tăng cường hoạt động để duy trì sự ổn định.

Ảnh hưởng đến dáng đi và khả năng vận động

Một trong những tác động dễ nhận thấy là sự thay đổi dáng đi. Trẻ có thể có bàn chân nghiêng vào trong, gót chân lệch trục hoặc bàn chân xoay ra ngoài khi bước. Một số trẻ đi không vững, dễ vấp ngã hoặc khó thực hiện những động tác đòi hỏi khả năng giữ thăng bằng tốt.

Vòm bàn chân có vai trò hỗ trợ phân tán lực và thích nghi với mặt đất trong quá trình vận động. Khi chức năng nâng đỡ bị suy giảm, các cơ và mô mềm quanh bàn chân có thể phải làm việc nhiều hơn. Trẻ vì vậy dễ cảm thấy mỏi chân sau khi đi bộ, chạy nhảy hoặc đứng lâu. Với những trẻ vận động nhiều, tình trạng này có thể khiến trẻ giảm hứng thú tham gia thể thao.

Đau bàn chân, cổ chân và bắp chân

Bàn chân bẹt không phải lúc nào cũng gây đau. Tuy nhiên, ở những trường hợp có triệu chứng, trẻ có thể than đau hoặc mỏi tại lòng bàn chân, vùng vòm chân, gót chân, mắt cá và bắp chân. Cơn khó chịu thường rõ hơn sau các hoạt động kéo dài.

Trẻ nhỏ đôi khi không mô tả chính xác vị trí đau mà chỉ biểu hiện bằng việc không muốn đi bộ, thường xuyên đòi bế hoặc né tránh chạy nhảy. Vì vậy, cha mẹ cần quan sát thay đổi trong hành vi vận động thay vì chỉ chờ trẻ chủ động nói rằng mình bị đau.

Có thể ảnh hưởng đến trục chi dưới

Khi bàn chân và cổ chân thay đổi vị trí chịu lực, trục vận động của toàn bộ chân có thể bị ảnh hưởng. Một số trẻ có thể đồng thời xuất hiện xu hướng đầu gối đổ vào trong hoặc thay đổi tư thế của khớp hông.

Tuy nhiên, cần tránh hiểu rằng bàn chân bẹt chắc chắn gây chân chữ X, chân chữ O hay các biến dạng khác. Những tình trạng này có nhiều nguyên nhân và cần được đánh giá riêng. Bàn chân bẹt cũng không đồng nghĩa với việc trẻ chắc chắn bị cong vẹo cột sống hoặc thoái hóa khớp khi trưởng thành.

Điều đáng lưu ý là nếu trẻ có sai lệch cơ học rõ rệt kèm triệu chứng kéo dài, việc phát hiện và hỗ trợ sớm có thể giúp hạn chế tình trạng quá tải trong quá trình vận động.

Ảnh hưởng đến tư thế và chất lượng cuộc sống

Bàn chân là nền tảng nâng đỡ cơ thể nên bất kỳ thay đổi nào về chức năng bàn chân đều có thể tác động đến cách trẻ đứng và di chuyển. Khi trẻ phải liên tục điều chỉnh tư thế để giữ thăng bằng, các nhóm cơ ở chân và thân mình có thể phải hoạt động nhiều hơn.

Nếu tình trạng đau mỏi kéo dài, trẻ có thể giảm tham gia các hoạt động thể chất, ảnh hưởng đến khả năng rèn luyện sức mạnh, sự linh hoạt và kỹ năng vận động. Một số trẻ cũng có thể thiếu tự tin nếu dáng đi hoặc tư thế khác biệt rõ so với bạn bè.

Làm gì để giảm ảnh hưởng của bàn chân bẹt?

Cha mẹ không nên tự chẩn đoán hoặc vội vàng sử dụng sản phẩm chỉnh hình chỉ dựa vào hình dạng lòng bàn chân. Trước tiên, trẻ cần được đánh giá về cấu trúc bàn chân, mức độ linh hoạt, dáng đi, trục chi dưới và các triệu chứng đi kèm. Trong những trường hợp cần thiết, bác sĩ có thể chỉ định thêm các phương pháp đánh giá chức năng hoặc phân bố áp lực bàn chân.

Nếu trẻ có triệu chứng, các bài tập phục hồi chức năng phù hợp có thể giúp tăng cường cơ bàn chân, cải thiện khả năng kiểm soát cổ chân và thăng bằng. Một số bài tập thường được áp dụng gồm nhón gót, tập cơ bàn chân, co khăn bằng ngón chân và luyện thăng bằng. Việc lựa chọn bài tập nên dựa trên độ tuổi và tình trạng cụ thể của trẻ.

Dụng cụ hỗ trợ chỉnh hình có thể được cân nhắc trong một số trường hợp có đau, mỏi hoặc bất thường về cơ học. Mục tiêu chính là hỗ trợ chức năng và giảm khó chịu khi vận động, không phải cố gắng ép vòm chân thay đổi bằng mọi giá.

Nếu trẻ bị đau kéo dài, bàn chân cứng, biến dạng rõ, hai bên không cân đối, thường xuyên vấp ngã hoặc hạn chế vận động, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám chuyên khoa. Đánh giá đúng nguyên nhân và mức độ ảnh hưởng sẽ giúp lựa chọn biện pháp phù hợp, tránh cả bỏ sót bất thường lẫn can thiệp không cần thiết.

Ngoài ra, phụ huynh có thể tham khảo thêm dòng Giày chân bẹt XiXa tại Xixa.vn để tìm hiểu những sản phẩm phù hợp với nhu cầu của trẻ.
Các mẫu giày được chú trọng về độ êm ái, sự vừa vặn và tính thuận tiện trong quá trình sử dụng hằng ngày.
Tùy vào độ tuổi, đặc điểm bàn chân và thói quen vận động, bố mẹ có thể cân nhắc kiểu dáng thích hợp cho bé.
Việc sử dụng sản phẩm phù hợp sẽ giúp trẻ cảm thấy thoải mái hơn khi đi lại và vui chơi.
Thông tin chi tiết về các mẫu giày có thể được xem trực tiếp tại https://xixa.vn/.
Website cũng cung cấp đa dạng kiểu dáng, giúp việc tìm hiểu và so sánh trở nên dễ dàng hơn.
Nếu đang quan tâm đến các sản phẩm dành cho trẻ có bàn chân bẹt, XiXa là một nguồn thông tin mà bố mẹ có thể tham khảo thêm.
Từ đó, gia đình có thể chủ động cân nhắc sản phẩm phù hợp với nhu cầu và đặc điểm riêng của bé.