BÀN CHÂN BẸT Ở TRẺ: TRIỆU CHỨNG, DẤU HIỆU NHẬN BIẾT VÀ 3 CÁCH KIỂM TRA TẠI NHÀ

Hiểu đúng về bàn chân bẹt ở trẻ

Bàn chân bẹt là tình trạng vòm dọc phía trong của bàn chân thấp hoặc khó quan sát khi trẻ đứng và chịu trọng lượng cơ thể. Khi đó, lòng bàn chân có thể tiếp xúc với mặt đất trên diện tích lớn, tạo cảm giác bàn chân gần như phẳng. Vòm chân đóng vai trò hỗ trợ phân bố lực, duy trì thăng bằng và giúp bàn chân thích nghi với các hoạt động đi bộ, chạy nhảy.

Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, lòng bàn chân phẳng thường là đặc điểm sinh lý. Hệ xương, cơ, gân và dây chằng vẫn tiếp tục phát triển, trong khi mô mềm dưới lòng bàn chân còn khá dày nên vòm chưa thể hiện rõ. Khi trẻ trưởng thành hơn, vòm chân có thể dần xuất hiện cùng với sự hoàn thiện của hệ cơ xương và khả năng vận động.

Vì vậy, không nên chỉ nhìn vào hình dáng bàn chân để kết luận trẻ mắc bàn chân bẹt cần điều trị. Cần xem xét độ linh hoạt, khả năng vận động, dáng đi và các triệu chứng đi kèm. Nếu trẻ không đau, bàn chân mềm mại và vẫn chạy nhảy bình thường, tình trạng vòm thấp có thể chỉ cần được theo dõi.

Những dấu hiệu thường gặp

Khi trẻ đứng, phần vòm phía trong có thể hạ thấp rõ hoặc gần như biến mất. Gót chân có thể lệch trục, nghiêng vào trong và bàn chân có xu hướng đổ vào trong khi chịu lực. Một số trẻ thay đổi tư thế bàn chân trong lúc đi để duy trì thăng bằng.

Dáng đi cũng là yếu tố cần quan sát. Trẻ có thể bước không vững, dễ vấp, chạy nhảy kém linh hoạt hoặc nhanh mỏi khi hoạt động trong thời gian dài. Giày dép mòn không đều, đặc biệt vùng phía trong, có thể gợi ý sự thay đổi trong cách phân bố lực.

Về triệu chứng, một số trẻ có thể đau lòng bàn chân, gót chân, cổ chân hoặc đầu gối sau khi đi bộ, chạy hoặc chơi thể thao. Tuy nhiên, nhiều trẻ có vòm chân thấp hoàn toàn không đau và không gặp hạn chế chức năng. Vì vậy, triệu chứng cần được đánh giá cùng với hình thái bàn chân.

Kiểm tra dấu chân ướt

Dấu chân ướt là phương pháp đơn giản để phụ huynh quan sát sơ bộ vùng bàn chân tiếp xúc với mặt phẳng. Cha mẹ có thể làm ướt nhẹ lòng bàn chân của trẻ, sau đó cho trẻ đứng tự nhiên trên tờ giấy hoặc bề mặt sạch có khả năng lưu lại dấu chân.

Nếu dấu chân chủ yếu thể hiện phần gót và phần trước bàn chân, giữa hai vùng có khoảng trống tương đối rõ, vòm chân có thể vẫn đang tạo được độ nâng. Nếu gần như toàn bộ lòng bàn chân in xuống bề mặt, đây là dấu hiệu gợi ý vòm chân thấp.

Tuy nhiên, kết quả có thể bị ảnh hưởng bởi tư thế đứng, trọng lượng cơ thể, độ ẩm và cách trẻ đặt chân. Do đó, đây chỉ là phương pháp sàng lọc tại nhà, không thể thay thế thăm khám chuyên môn.

Quan sát tư thế đứng

Cho trẻ đứng ở tư thế thoải mái, hai bàn chân hướng tự nhiên và chịu lực đều. Phụ huynh có thể quan sát từ phía trước, phía sau và bên cạnh để nhận biết những thay đổi bất thường.

Từ phía sau, cần chú ý đường trục của gót chân và cổ chân. Nếu gót nghiêng vào trong rõ hoặc bàn chân đổ vào trong khi đứng, cha mẹ nên ghi nhận để theo dõi. Đồng thời, có thể quan sát vòm phía trong xem có hạ thấp đáng kể khi bàn chân chịu lực hay không.

Không nên yêu cầu trẻ cố tình xoay bàn chân, ép gót ra ngoài hoặc đứng ở tư thế không tự nhiên nhằm làm thay đổi kết quả. Việc kiểm tra tại nhà nên phản ánh cách trẻ đứng và vận động bình thường.

Kiểm tra độ linh hoạt bằng nhón gót

Độ linh hoạt của vòm bàn chân có thể được quan sát thông qua động tác nhón gót. Cho trẻ đứng vững, sau đó từ từ nâng gót lên khỏi mặt đất. Nếu vòm phía trong xuất hiện trở lại khi nhón gót, bàn chân có đặc điểm linh hoạt.

Đây là tình trạng khá thường gặp ở trẻ. Nếu trẻ không đau và vẫn vận động bình thường, bàn chân bẹt linh hoạt thường không phải dấu hiệu cần can thiệp tích cực ngay.

Ngược lại, nếu vòm không xuất hiện khi nhón gót, bàn chân ít thay đổi theo tư thế hoặc trẻ có đau, hạn chế vận động, cần lưu ý khả năng bàn chân bẹt cứng hoặc một bất thường khác. Khi đó, phụ huynh không nên tự áp dụng các biện pháp điều trị kéo dài mà nên cho trẻ được đánh giá.

Khi nào cần đưa trẻ đi kiểm tra?

Cha mẹ nên cân nhắc đưa trẻ đi kiểm tra khi tình trạng bàn chân bẹt đi kèm đau kéo dài, nhanh mỏi, thường xuyên vấp ngã, giảm khả năng chạy nhảy, mất thăng bằng hoặc dáng đi thay đổi. Bàn chân cứng, vòm không xuất hiện khi nhón gót hoặc chỉ một bên bàn chân bẹt rõ cũng là những dấu hiệu đáng chú ý.

Ba phương pháp trên giúp phụ huynh quan sát bước đầu nhưng không thể xác định chính xác nguyên nhân hay mức độ ảnh hưởng. Khi cần đánh giá, chuyên gia sẽ xem xét cấu trúc bàn chân, độ linh hoạt, trục chi dưới, tầm vận động cổ chân, dáng đi và khả năng kiểm soát vận động. Phát hiện đúng tình trạng sẽ giúp trẻ được theo dõi phù hợp, tránh can thiệp không cần thiết và kịp thời hỗ trợ khi bàn chân thực sự ảnh hưởng đến chức năng.

Ngoài ra, phụ huynh có thể tham khảo thêm dòng Giày chân bẹt XiXa tại Xixa.vn để tìm hiểu những sản phẩm phù hợp với nhu cầu của trẻ.
Các mẫu giày được chú trọng về độ êm ái, sự vừa vặn và tính thuận tiện trong quá trình sử dụng hằng ngày.
Tùy vào độ tuổi, đặc điểm bàn chân và thói quen vận động, bố mẹ có thể cân nhắc kiểu dáng thích hợp cho bé.
Việc sử dụng sản phẩm phù hợp sẽ giúp trẻ cảm thấy thoải mái hơn khi đi lại và vui chơi.
Thông tin chi tiết về các mẫu giày có thể được xem trực tiếp tại https://xixa.vn/.
Website cũng cung cấp đa dạng kiểu dáng, giúp việc tìm hiểu và so sánh trở nên dễ dàng hơn.
Nếu đang quan tâm đến các sản phẩm dành cho trẻ có bàn chân bẹt, XiXa là một nguồn thông tin mà bố mẹ có thể tham khảo thêm.
Từ đó, gia đình có thể chủ động cân nhắc sản phẩm phù hợp với nhu cầu và đặc điểm riêng của bé.